Gorlice

Z Wikipedii

Współrzędne: 49°39' N 21°10' E49.65 21.1666667 (Gorlice)

Gorlice
Kolaż Gorlic: panorama, synagoga, rzeka, tablice pamiątkowe, kościół
Herb Gorlic Flaga Gorlic
Województwo	małopolskie
Powiat	gorlicki
Gmina  - rodzaj	Gorlice miejska
Założono	1354
Prawa miejskie	1354
Burmistrz	Kazimierz Sterkowicz (e-mail)
Powierzchnia	23,56 km²
Położenie	49° 39' N 21° 10' E
Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość	28 645 1217 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	18
Kod pocztowy	38-300 i 38-320
Tablice rejestracyjne	KGR
Położenie na mapie Polski Gorlice
TERC10 (TERYT)	2121605011
SIMC10	0959903
Miasta partnerskie	Pápa Bardejov Nyíregyháza Kałusz
Urząd miejski3 Rynek 2 38-300 Gorlice tel. 18 353-62-00; faks 18 353-67-16 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Gorlice – miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865). Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do niewielkiego województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.

Według danych z 31 grudnia 2006², miasto miało ok. 28 645 mieszkańców.

Spis treści 1 Środowisko naturalne 2 Demografia 3 Historia 4 Gospodarka 5 Ciekawostki 6 Administracja 6.1 Podział administracyjny 7 Transport 7.1 Drogi krajowe i wojewódzkie 7.2 Koleje 7.2.1 Stacje kolejowe 8 Sport 8.1 Większe kluby sportowe 8.2 Obiekty sportowe 9 Szlaki turystyczne 10 Instytucje wyznaniowe 10.1 Katolickie 10.2 Prawosławne 10.3 Protestanckie 11 Cmentarze 12 Wojskowe z I wojny światowej w okolicy 12.1 Wojskowe I wojny światowej w mieście 13 Muzea 14 Pomniki 14.1 Imię nosiły lub noszą statki 15 Gorliccy parlamentarzyści 15.1 Posłowie na Sejm VI kadencji 16 Honorowi obywatele miasta 17 Zobacz też 18 Przypisy 19 Bibliografia 20 Linki zewnętrzne

[edytuj] Środowisko naturalne

Według danych z 2002⁶, miasto Gorlice ma obszar 23,56 km², w tym:

• użytki rolne: 61%
• użytki leśne: 10%

Miasto stanowi 2,44% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2006²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	28 645	100	14 981	53	13 664	47
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1217		635		582

Według danych z 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1459,33 zł.

[edytuj] Historia

W roku 1354 Dersław I Karwacjan otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z pierwszymi zapiskami pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach.

Szybko zostało się ono ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym.

W XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego. W latach 1853-1858 swoją pracownię miał tutaj Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, konstruktor lampy naftowej, ojciec przemysłu naftowego.

W 1895 założyciele spółki "Bergheim i Mac Garvey", Kanadyjczyk William Henry Mac Garvey i austriacki bankier Johan Bergheim uzyskali koncesję na założenie Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego z siedzibą w Gliniku Mariampolskim, a ich zakład zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim.^[1]

W 1865 Gorlice stały się miastem powiatowym.

W roku 1869 okolice Gorlic opisał m.in. Wincenty Pol; " Na obszarze Wisłoki uderza nas fakt inny; całą tę okolicę, którą obszar Wisłoki, Ropy, Jasły, Jasełki i średniego Wisłoka zajmuje, osiedli tak zwani Głuchoniemcy od dołów Sanockich począwszy, to jest od okolicy Komborni, Haczowa, Trześniowa aż po Grybowski dział: Gorlice, Szymbark i Ropę od wschodu na zachód, ku północy aż po ziemię Pilźniańską która jest już ziemią województwa Sandomierskiego. Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi. Niektóre okolice są osiadłe przez Szwedów, ale cały ten lud mówi dzisiaj na Głuchoniemcach najczystszą mową polską dijalektu małopolskiego, i lubo z postaci odmienny i aż dotąd Głuchoniemcami zwany, nie zachował ani w mowie ani w obyczajach śladów pierwotnego swego pochodzenia, tylko że rolnictwo stoi tu na wyższym stopniu, a tkactwo jest powołaniem i głównie domowem zajęciem tego rodu ". ^[2]

Rozwój miasta przerwała pierwsza wojna światowa. Pod Gorlicami, po wielkiej, bitwie 2 maja 1915, został przerwany front rosyjski. Gen. Tadeusz Rozwadowski jako dowódca 12 Brygady Artylerii w 12 "Krakowskiej" Dywizji Piechoty odegrał jedną z kluczowych ról w tej majowej bitwie. Za główne źródło sukcesu 12 DP w pierwszym dniu bitwy, uznano współdziałanie artylerii z piechotą. Dokonany przez artylerię 12 DP wyłom w linii obronnej wroga zaczął się rozszerzać, co umożliwiło zdobycie Gorlic. Rozwadowski zastosował nowy sposób użycia artylerii i należy do twórców i prekursorów tzw. Ruchomej zasłony ogniowej, polegającej na tym, że ogień artyleryjski postępował tuż przed atakującą piechotą. Metoda ta bardzo szybko weszła na trwałe do niemieckiego regulaminu walki jako tzw. Feuerwalze, a do francuskiego jako barrage roulant i zastąpiła stosowane wcześniej wielogodzinne ostrzeliwanie pozycji wroga, po których następował pochłaniający liczne ofiary szturm wojsk. 17 maja pod Jarosławiem Rozwadowski samym systemem, jaki zastosował pod Gorlicami, czyli ogniem artylerii, powstrzymał kontrnatarcie Rosjan. Wprawiło to w zachwyt cesarza niemieckiego Wilhelma II .

Na skutek jednak samej bitwy a także trwających 126 dni, poprzedzających ją walk pozycyjnych zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic.

[edytuj] Gospodarka

Miasto jest ośrodkiem przemysłu naftowego, maszynowego i drzewnego. W Gorlicach mieści się obszar przemysłowy podlegający Specjalnej Strefie Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC.

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Lista przedsiębiorstw w mieście zatrudniających ponad 500 osób:

• Grupa Kapitałowa "Glinik" SA
• Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacyjnych "Matizol" SA
• Gorlickie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego "Forest" Sp. z o.o.
• "Polmocon" Sp.z o.o.

W rejonie gorlickim rozwija się agroturystyka.

[edytuj] Ciekawostki

Z wieży gorlickiego ratusza codziennie w południe odgrywany jest hejnał "Beskidzkie Echo".

Wychodnie skałek piaskowcowych w centrum miasta,w parku miejskim oraz skałki znajdujące się poniżej cmentarza wojskowego Gorlice-Sokół (nr 88) z okresu I wojny światowej.

Gorlice są jednym z głównych punktów na trasie Karpacko-Galicyjskiego Szlaku Naftowego, powstałego dla upamiętnienia faktu, że ten region stał się kolebką światowego przemysłu naftowego.

[edytuj] Administracja

Burmistrzowie Gorlic:

• Kazimierz Sterkowicz (od 2006)

[edytuj] Podział administracyjny

• Osiedle Nr 1 "Starówka"
• Osiedle Nr 2 "Magdalena"
• Osiedle Nr 3 "Kromera"
• Osiedle Nr 4 "Mariampol"
• Osiedle Nr 5 "Młodych"
• Osiedle Nr 6 "Zawodzie"
• Osiedle Nr 7 "Sokół"
• Osiedle Nr 8 "Korczak"
• Osiedle Nr 9 "Górne"
• Osiedle Nr 10 "Skrzyńskich"
• Osiedle Nr 11 "Łysogórskie"
• Osiedle Nr 12 "Krasińskiego"

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi krajowe i wojewódzkie

• Droga krajowa nr 28 - Zator - Wadowice - Nowy Sącz - Gorlice - Biecz - Jasło - Krosno - Sanok - Medyka.
• Droga wojewódzka nr 977 - Tarnów - Gromnik - Gorlice - Konieczna.
• Droga wojewódzka nr 993 - Gorlice - Folusz - Nowy Żmigród - Dukla.

[edytuj] Koleje

• Linia kolejowa nr 108 - Stróże - Krościenko
• Linia kolejowa nr 110 - Gorlice Zagórzany - Gorlice (linia w całości położona na terenie miasta Gorlice)

[edytuj] Stacje kolejowe

• Gorlice Zagórzany
• Gorlice (nieczynna)
• Gorlice Glinik (przystanek kolejowy; nieczynny)

[edytuj] Sport

[edytuj] Większe kluby sportowe

• KS Glinik/Karpatia – piłka nożna
• MKS Glimar – koszykówka
• GKPS Gorlice – siatkówka
• Klub Rekreacyjno - Sportowy Ekstrim Gorlice – III liga siatkówki kobiet
• MKS Radość – tenis stołowy
• Gorlicki Klub Zapaśniczy – zapasy
• LKS Pogórze - podnoszenie ciężarów

[edytuj] Obiekty sportowe

• Stadion OSiR – piłka nożna
• Hala Widowiskowo-Sportowa OSiR – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, piłka nożna, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis stołowy, unihok
• Kryta Pływalnia "Fala"
• Basen sezonowy (odkryty) OSiR
• Sztuczne lodowisko OSiR
• Sala gimnastyczna – Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
• Korty tenisowe
• Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK

[edytuj] Szlaki turystyczne

• Gorlice - Ożenna - od stacji PKP w Gorlicach przez: Wapienne, Magurę Wątkowską, Nowy Żmigród
• Bartne - Szalowa

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Łysą Górę do Szalowej

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Magurę Małastowską do Bartnego

• Gorlice stacja PKP - Bartnia Góra (góra) - Bielanka - Miejska Góra - Ropa - Wawrzka - Florynka - Jamnica

• od ul. Korczaka - cmentarz nr 91 - Stróżówka (szlak cmentarny poprowadzony tak jak szlak niebieski)

[edytuj] Instytucje wyznaniowe

[edytuj] Katolickie

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia pw. Narodzenia NMP,
  • Parafia pw. św. Andrzeja Boboli,
  • Parafia pw. św. Jadwigi Królowej,
  • Parafia pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy,

[edytuj] Prawosławne

• Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Parafia Św. Trójcy

[edytuj] Protestanckie

• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór w Gorlicach
• Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa
  • Zbór w Gorlicach
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Gorlicach

[edytuj] Cmentarze

[edytuj] Wojskowe z I wojny światowej w okolicy

Nad miastem góruje cmentarz nr 91 na Górze Cmentarnej, a w okolicach Gorlic znajduje się wiele rozrzuconych po lasach i wzgórzach cmentarzy wojskowych z okresu I wojny światowej. Niektóre to prawdziwe arcydzieła architektury cmentarnej.

[edytuj] Wojskowe I wojny światowej w mieście

• nr 87 (Cmentarz Na Pocieszce) – ul. Łokietka ( żółty szlak turystyczny do Bielanki)
• nr 88 – Gorlice-Sokół - ( zielony szlak turystyczny do Wapiennego)
• nr 89 – ul. Kopernika (nieistniejący, szczątki żołnierzy przeniesiono, w latach 1961-62, na cmentarz na Górze Cmentarnej).
• nr 90 – na zachodnim stoku Góry Cmentarnej (nieistniejący), znajdujący się na terenie cmentarza żydowskiego.
• nr 91 – na szczycie Góry Cmentarnej
• nr 98 – Gorlice-Glinik.

[edytuj] Muzea

• Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza - ul. Wąska 7/9; tel. (0-18) 352-26-15
• Muzeum Gorlickiego Kopalnictwa Naftowego - kopalnia "Magdalena", ul. Krakowska
• Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów - oddział Galeria Sztuki "Dwór Karwacjanów" - ul. Wróblewskiego 10; tel. (0-18) 353-56-18

[edytuj] Pomniki

• Wojciecha Biechońskiego w Parku Miejskim
• Bohaterów Ziemi Gorlickiej przy ul. Hallera
• Dersława I Karwacjana przy ul. Wróblewskiego
• Janusza Korczaka przy ul. Korczaka (odsłonięty 13.10.2008r.)
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Kościuszki
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Wyszyńskiego
• Krzyż Powstańców na cmentarzu parafialnym
• Kazimierza Pułaskiego w Parku Miejskim
• Juliusza Słowackiego w Parku Miejskim
• Tereski - studnia na Rynku
• Pomnik Tysiąclecia przy ul. Legionów

[edytuj] Imię nosiły lub noszą statki

• Gorlice - drobnicowiec

[edytuj] Gorliccy parlamentarzyści

[edytuj] Posłowie na Sejm VI kadencji

• Witold Kochan - PO
• Barbara Bartuś - PiS

Gorlice mają również swojego przedstawiciela w Senacie. W wyborach parlamentarnych w 2007 Janusz Sepioł (PO) został wybrany senatorem VII kadencji w okręgu krakowskim, otrzymując 301 893 głosy.

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

• Władysław Długosz - od 11 września 1913
• Ks. Bronisław Świeykowski - od 4 lipca 1921
• Włodzimierz Kunz - od 17 listopada 1994
• Jerzy Hoffman - od 26 lutego 1999
• Marian Zgórniak - od 25 kwietnia 2002
• Ks. Prałat Józef Micek - od 19 lutego 2004
• István Kovács - od 19 lutego 2004

[edytuj] Zobacz też

• Synagoga w Gorlicach
• Synagoga w Gorlicach (ul. Strażacka)
• Międzynarodowe Prezentacje Muzyczne Ambient

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Bibliografia

1. Józef Barut: Gorlice. Studium historyczno-urbanistyczne miasta. Brzozów, Muzeum Regionalne PTTK Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Adama Fastnachta, zlec. Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, 1991. ISBN 83-900130-2-9. 
2. Michał Klimecki: Gorlice 1915. Warszawa, "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07938-2. 
3. Bronisław Świeykowski: Z dni grozy w Gorlicach, od 25.IX.1914 do 2.V.1915. Kraków, Druk. Narodowa, 1991. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e Gmina Gorlice Siedziba gminy: Gorlice Wsie Bielanka • Bystra • Dominikowice • Klęczany • Kobylanka • Kwiatonowice • Ropica Polska • Stróżówka • Szymbark • Zagórzany

p • d • e Powiat gorlicki Miasta Biecz • Gorlice Gminy miejskie Gorlice Gminy miejsko-wiejskie Biecz Gminy wiejskie Bobowa • Gorlice • Lipinki • Łużna • Moszczenica • Ropa • Sękowa • Uście Gorlickie

p • d • e Miasta województwa małopolskiego Miasta powiatowe Bochnia • Brzesko • Chrzanów • Dąbrowa Tarnowska • Gorlice • Kraków •Limanowa • Miechów • Myślenice • Nowy Sącz • Nowy Targ • Olkusz • Oświęcim • Proszowice • Sucha Beskidzka • Tarnów • Wadowice • Wieliczka • Zakopane Miasta gminne Alwernia • Biecz • Brzeszcze • Bukowno • Chełmek • Ciężkowice • Czchów • Dobczyce • Grybów • Jordanów • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Krynica-Zdrój • Krzeszowice • Libiąż • Maków Podhalański • Miechów • Mszana Dolna • Muszyna • Niepołomice • Nowy Wiśnicz • Piwniczna-Zdrój • Rabka-Zdrój • Ryglice • Skała • Skawina • Słomniki • Stary Sącz • Sułkowice • Szczawnica • Świątniki Górne • Trzebinia • Tuchów • Wojnicz • Wolbrom • Zakliczyn • Zator • Żabno