Maków Mazowiecki

Z Wikipedii

Współrzędne: 52°52' N 21°06' E52.8666667 21.1 (Maków Mazowiecki)

Maków Mazowiecki
Herb Makowa Mazowieckiego
Województwo	mazowieckie
Powiat	makowski
Gmina  - rodzaj	Maków Mazowiecki miejska
burmistrz	Janusz Jankowski (e-mail)
Powierzchnia	10,3 km²
Położenie	52° 52' N 21° 06' E
Ludność (2006) • liczba ludności	9 953
Strefa numeracyjna (do 2005)	29
Kod pocztowy	06-200
Tablice rejestracyjne	WMA
Położenie na mapie Polski Maków Mazowiecki
Urząd miejski3 ul. Moniuszki 6 06-200 Maków Mazowiecki tel. 29 717-11-73; faks 29 717-15-07 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Maków Mazowiecki - miasto powiatowe w województwie mazowieckim położone nad rzeką Orzyc, o powierzchni około 10,3 km², 77 km na północ od Warszawy. Znajduje się na trasie turystycznej z Warszawy na Pojezierze Mazurskie.

W mieście znajduję się zalew o powierzchni 17 ha, który stwarzał wszechstronne możliwości wypoczynku , uprawiania sportów wodnych, turystyki i wędkarstwa. W roku 1997 makowski sanepid zakazał kąpieli w zalewie i zaliczył go do zbiorników wodnych o pozaklasowej czystości wód.

Spis treści 1 Demografia 2 Historia 3 Życie religijne 3.1 Kościoły 3.2 Cmentarze 4 Pomniki 5 Gospodarka 5.1 Banki 5.2 Sklepy wielkopowierzchniowe 5.3 Zakłady przemysłowe 6 Media 6.1 Prasa 7 Edukacja 7.1 Szkoły podstawowe 7.2 Gimnazja 7.3 Szkoły ponadgimnazjalne 7.4 Szkoły policealne 8 Kultura 8.1 Biblioteki 8.2 Domy i ośrodki kultury 8.3 Stowarzyszenia regionalne 8.4 Kultura niezależna 9 Transport 9.1 Transport drogowy 9.2 Kolej wąskotorowa 10 Osiedla 11 Sport 12 Ludzie 12.1 Ludzie urodzeni w Makowie Mazowieckim 13 Zobacz też 14 Linki zewnętrzne 15 Publikacje

[edytuj] Demografia

[edytuj] Historia

Maków uzyskał prawa miejskie w 1421 roku od mazowieckiego księcia Janusza I Starszego, ale jako osada istniał już dużo wcześniej^{[potrzebne źródło]}. W XVII wieku nastąpił upadek miasta. Spowodował to wielki pożar w 1620 roku. Prace przy odbudowie postępowały bardzo powoli. Następny pożar w 1787 roku zniszczył połowę miasta. W tym czasie Maków znalazł się pod zaborem pruskim. Miasto należało w swojej historii do kilku różnych okręgów, m.in. Księstwa Warszawskiego, potem do okręgu płockiego i łomżyńskiego. W mieście rozwijały się powoli różne rzemiosła. Powstały garbarnie, browar i wytwórnia miodu pitnego.

W trakcie wojny polsko-bolszewickiej linią Orzyca przebiegała przez kilka dni linia frontu. W okresie międzywojennym w Makowie zamieszkiwało wielu Żydów (ok. 3000 osób na 7000 mieszkańców). Zajmowali się oni przede wszystkim handlem i rzemiosłem. W rękach żydowskich przedsiębiorców znajdowały się m.in. 3 młyny na terenie Makowa. Zagładę tej społeczności przyniosła II wojna światowa. Najpierw hitlerowcy utworzyli getto w kwartale ulic: Przasnyska, północna krawędź Rynku, rzeka Orzyc, teren obecnego dworca PKS.

W 1942 roku na rozkaz władz okupacyjnych miejscowi rolnicy zmuszeni zostali do podstawienia zaprzęgów konnych na teren getta i wywiezienia, pod strażą, pozostałych przy życiu Żydów na stację kolejową do Mławy. Stamtąd wywiezieni oni zostali do obozów zagłady. Macewy z dwóch istniejących w mieście żydowskich cmentarzy Niemcy wykorzystali jako krawężniki. Jeszcze wiele lat po wojnie część z nich poniewierała się rozrzucona po mieście.

W 1986 roku zebrano je i zbudowano lapidarium. Znajduje się ono na terenie dworca PKS, gdzie istniał stary cmentarz. W 1897 roku w mieście powstał drugi cmentarz żydowski. Znajdował się on na terenie nieistniejących już zakładów ZREMB, przylegając do ulicy Ciechanowskiej.

Brutalnemu terrorowi podlegała także ludność polska. Kara śmierci groziła za samowolne zabicie świniaka, za niezejście z chodnika przed nadchodzącym Niemcem, a w niektórych okresach okupacji nawet za posiadanie psa (w ten sposób naziści walczyli z epidemią wścieklizny).

Zabronione było zawieranie małżeństw przez kobiety poniżej 25, a mężczyzn – 28 roku życia. Przy użyciu ciężkiego sprzętu hitlerowcy zrównali z ziemią cmentarz rzymskokatolicki przy ulicy Moniuszki i urządzili w tym miejscu park. Wszelkie próby czynnego oporu były kolejnym pretekstem do masowych rozstrzeliwań. W tych warunkach ruch oporu musiał przybrać bardziej zakamuflowane formy. Jedną z nich było wsypywanie do kieszeni płaszczy należących do Niemców proszku z bakteriami gruźlicy lub tyfusu. Miejscowy aparat okupacyjny składał się w większości z volksdeutschy, przedstawicieli lokalnej mniejszości niemieckiej zamieszkującej tereny północnego Mazowsza. W jakimś sensie pomagało to zdobywać broń. Pijanych Niemców, jeżeli tacy nieopatrznie zapuścili się poza zamieszkane przez nich okolice, zabijano, zabierano broń, ukrywano ciało, a do władz wysyłano list, w którym pisano, iż dany hitlerowiec przeszedł na stronę partyzantów. W ten sposób unikano zemsty ze strony okupanta. W zamyśle nazistów Maków miał zostać zasiedlony przez Niemców. W tym celu, siłami polskich niewolników, wybudowali oni wzdłuż ulicy Mickiewicza rząd bloków mieszkalnych. Niekorzystny przebieg wojny nie pozwolił im jednak na pełne zasiedlenie budynków.

W czasie zdobywania miasta 14 stycznia 1945 roku zniszczono 90% zabudowań. Tereny na wschód od miasta i samo miasto zostały silnie zaminowane. Wycofując się, poza klasycznymi minami zakopanymi w ziemi, nazistowscy saperzy pozostawiali także miny-pułapki wymierzone przeciwko ludności cywilnej, szczególnie dzieciom. Ładunki wybuchowe zamontowane było np. pod porzuconymi celowo zabawkami, przyborami do pisania, butami i eksplodowały przy próbie podniesienia.

Mało zbadanym fragmentem historii Makowa jest okres lat 1945 - 1989. Rok po wojnie liczba mieszkańców wynosiła ok. 3000 mieszkańców. Na terenie powiatu makowskiego działały po wojnie organizacje niepodległościowe. Świadectwem ich aktywności jest chociażby tablica pamiątkowa wmurowana przy Komendzie Powiatowej Policji w Makowie z nazwiskami funkcjonariuszy MO i UB poległych w walkach z tzw. "reakcyjnym podziemiem". W pierwszych powojennych latach w dawnej siedzibie Urzędu Miasta przy ulicy Moniuszki znajdowała się siedziba UB a w jej piwnicach ciężkie więzienie. Po wojnie powstało w mieście kilka dużych zakładów produkcyjnych.

[edytuj] Życie religijne

[edytuj] Kościoły

rzymskokatolickie

• Kościół pw. Bożego Ciała
• Kościół pw. św. Brata Alberta

protestanckie

• Wspólnota Kościołów Chrystusowych

[edytuj] Cmentarze

rzymskokatolickie

• Cmentarz parafialny,
• Stary Cmentarz Chrześcijański,

wojskowe

• Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej

Zlokalizowany jest w południowo - wschodniej części miasta. Należy do największych w Polsce. Jego powierzchnia zajmuje 3,1 ha. Spoczywa na nim obecnie 15549 żołnierzy w 614 mogiłach zbiorowych i 50 pojedynczych mogiłach oficerów, którzy zginęli w 1944 - 1945 na terenie powiatów: makowskiego, przasnyskiego i częściowo ostrowskiego. Ekshumację zwłok dokonano w 1950 r. Ostatnią ofiarę wojny znalezioną niedaleko Krzyżew-Borowych i pochowano w 2008 r.

[edytuj] Pomniki

• Pomnik Chwały Poległym Saperom,
• Pomnik w hołdzie nauczycielom miasta i powiatu pomordowanym i umęczonym w obronie mowy ojczystej,
• Pomnik Ofiar II Wojny Światowej,
• Lapidarium poświęcone pamięci makowskich Żydów, poległych w czasie okupacji hitlerowskiej,
• Pomnik poświęcony żołnierzom poległym w latach 1914 - 1920 w walkach o odzyskanie niepodległości,
• Obelisk upamiętniający 550 rocznicę uzyskania praw miejskich przez Maków

[edytuj] Gospodarka

Ośrodek usługowy i przemysłowy. W mieście znajduje się zakład produkcyjny Dr Oetker oraz dwa niewielkie tartaki.Jest również fabryka elementów złącznych M.G.T BOLT.Głównie przemysł spożywczy, odzieżowy i urządzeń elektrotechnicznych.

[edytuj] Banki

• Bank Pekao SA;
• PKO BP SA;
• Kredyt Bank S.A.;
• Bank Spółdzielczy;
• Getin Bank;

[edytuj] Sklepy wielkopowierzchniowe

• Biedronka
• Zielony Market
• POLOmarket
• Stokrotka
• Lidl
• Lewiatan
• Twój Sklep
• Avanti
• CTO
• ELDOM
• NEONET
• FROG
• Orange
• ERA
• Simplus
• Aljan (Jamal)
• Monopol "Karol"
• Ziątkowa
• Poły

[edytuj] Zakłady przemysłowe

• Dossche - ul. Przemysłowa --> jeden z zakładów koncernu produkującego pasze dla zwierząt.
• Dr. Oetker - ul. Przasnyska --> jeden z zakładów niemieckiego koncernu w którym wytwarzane są produkty mleczarskie. Wcześniej zakład nazywał się Onken.
• MGT Bolt - ul. Przasnyska --> producent części dla przemysłu motoryzacyjnego (Isuzu Motors Polska, Zaset), podzespołów dla GE. Część produkcji wykonywana jest na tokarkach CNC marki Hass, np. specjalne śruby .
• SZiZ (Spółdzielnia Zaopatrzenia i Zbytu) - ul. Spółdzielcza --> firma zajmująca się produkcją chleba (piekarnia), sprzedażą węgla, sprzedażą części zamiennych do maszyn rolniczych i ciągników. Posiadająca dużą bazę lokalową, którą wynajmuje na lokale handlowe i biurowe.

[edytuj] Media

[edytuj] Prasa

• Kurier Makowski
• Tygodnik Ostrołęcki (wydanie makowskie)

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Władysława Broniewskiego --> ul. Sportowa 9
• Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Kochanowskiego --> ul. Gen. Pułaskiego 15
• Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy (dawna Szkoła Nr 3) --> ul. Mickiewicza 39A

[edytuj] Gimnazja

• Publiczne Gimnazjum nr 1

ul. Sportowa 9

• Publiczne Gimnazjum nr 2

ul. Gen. Pułaskiego 15

• Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy (dawna Szkoła Nr 3)

ul. Mickiewicza 39A

[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne

• Liceum Ogólnokształcące im. Marii Curie - Skłodowskiej

ul. Mikołaja Kopernika 6

• Zespół Szkół im. Żołnierzy Armii Krajowej

ul. Adama Mickiewicza 39

[edytuj] Szkoły policealne

• Policealne Studium Zawodowe Ochrony Osób i Mienia "VIP"

ul.Adama Mickiewicza 39B

[edytuj] Kultura

[edytuj] Biblioteki

• Miejska Biblioteka Publiczna w Makowie Mazowieckim

ul. Moniuszki 6

• Filia nr 1, ul. Sportowa 11
• Filia nr 2, ul. Mikołaja Kopernika 24
• Biblioteka Pedagogiczna w Ostrołęce Filia w Przasnyszu
• Biblioteka Publiczna ul. Filkowa 17 w Makowie Mazowieckim

[edytuj] Domy i ośrodki kultury

• Miejski Dom Kultury

[edytuj] Stowarzyszenia regionalne

• Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Makowskiej

[edytuj] Kultura niezależna

• Ancient Desire,
• Basium Camoris,
• Kamienne Ogrody,
• Miejska Orkiestra Dęta,

[edytuj] Transport

[edytuj] Transport drogowy

Znaczący węzeł drogowy. Przez miasto przebiegają się dwie drogi krajowe i droga wojewódzka:

• Drogi krajowe:

60 Łęczyca - Płock - Ostrów Mazowiecka,

57 Bartoszyce - Szczytno - Pułtusk

• Droga wojewódzka:

626 Maków Mazowiecki - Nowa Wieś

Odległości drogowe od wybranych miast:

• Ciechanów - 37 km;
• Ostrołęka - 48 km;
• Ostrów Mazowiecka - 57 km;
• Przasnysz - 25 km;
• Pułtusk - 20 km;
• Warszawa - 81 km.
• Sypniewo - 21 km
• Nowy Jork -6 836,29 km (linia prosta)

[edytuj] Kolej wąskotorowa

• Mławska Kolej Dojazdowa

[edytuj] Osiedla

• os. 1 Maja
• os. Ciechanowska,
• os. Grabówka (w latach 1939-45 Getto),
• os. Grzanka,
• os. Królów Polskich,
• os. Pomowskie,
• os. Polna,
• os. Południe
• os. Rzemiosła.

[edytuj] Sport

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski MKS Makowianka. Aktualnie występuje w klasie okręgowej, w grupie ostrołęcko - ciechanowskiej.

• Pełna nazwa: Miejski Klub Sportowy Makowianka
• Adres: ul. Sportowa 5, 06-200 Maków Mazowiecki
• Stadion: Stadion w Makowie Mazowieckim

pojemność: 1 200

oświetlenie: brak

• Prezes: Andrzej Bojarski
• Trener: Wojciech Traczewski

W drużynie grali m.in.: Tony Uzoma Chukwuemeka, Kamil Majkowski, Rafał Majkowski, Krzysztof Napiórkowski

• Pełna nazwa: Stowarzyszenie Sportów Siłowych "START"
• Adres: ul. Ciechanowska 44, 06-200 Maków Mazowiecki
• Prezes: Ireneusz Pepłowski
• Trener: Ireneusz Pepłowski

• UKS "Mak"
• UKS "Dwójka"
• PUKS Albert

[edytuj] Ludzie

[edytuj] Ludzie urodzeni w Makowie Mazowieckim

• Hyman George Rickover (ur. 27 stycznia 1900 r. - zm. 8 lipca 1986 r.) - amerykański admirał US Navy
• Kamil Majkowski (ur. 4 lutego 1989 r.) - piłkarz

[edytuj] Zobacz też

• Stara Synagoga w Makowie Mazowieckim
• Wielka Synagoga w Makowie Mazowieckim
• Synagoga w Makowie Mazowieckim

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Maków Mazowiecki w dokumentach archiwalnych
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

[edytuj] Publikacje

Maków Mazowiecki i ziemia makowska, redakcja naukowa Anna Słoniowa, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.