Miechów

	Miechów
	Herb Miechowa
Województwo	małopolskie
Powiat	miechowski
Gmina; - rodzaj	Miechów; miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1290
Burmistrz	Krzysztof Świerczek
Powierzchnia	15,49 km²
Położenie	50° 21'28'' N; 20° 01'57'' E
Ludność (2006); • liczba ludności; • gęstość	; 15 747; 756 os./km²
Strefa numeracyjna; (do 2005)	41
Kod pocztowy	32-200
Tablice rejestracyjne	KMI
	Położenie na mapie Polski; ; Miechów
TERC10; (TERYT)	2121508054
Miasta partnerskie	Herve Belgia; Wołoczyska Ukraina
	Urząd miejski3 ul. Sienkiewicza 25 32-200 Miechów; tel. 41 383-00-40; faks 41 383-23-78
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ten artykuł dotyczy miasta Miechów. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Współrzędne: 50°21'28" N 20°01'57" E50.3577778 20.0325 (Miechów)

Miechów – miasto w woj. małopolskim, w powiecie miechowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Miechów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Według danych z 31 grudnia 2006, miasto miało 11 747 mieszkańców.

Miechów położony jest w centralnej części Wyżyny Miechowskiej przy międzynarodowej trasie nr 7, w odległości ok. 40 km od Krakowa i 80 km od Kielc. Leży w dolinie potoku Miechówki, lewego dopływu Cichej (której ujściowy odcinek jest często błędnie utożsamiany z Miechówką). Centralnym elementem miasta, widocznym już z daleka, jest potężna bryła kościoła z charakterystyczną wieżą zwieńczoną hełmem w postaci ogromnej kuli. Kula ta symbolizuje Ziemię. Pod koniec października 2006 roku na hełmie wieży ustawiono figurę Chrystusa Zmartwychwstałego.

[edytuj] Historia

W połowie IX w. ziemia miechowska była częścią państwa plemiennego Wiślan, a z końcem pierwszego tysiąclecia podporządkowała się książętom piastowskim, stając się częścią państwa polskiego.

Właścicielem terenów, na których leżał Miechów (wówczas malutka osada), był Jaksa herbu Gryf, książę pomorski spowinowacony z największymi rodami polskimi. Kiedy w 1073 r. Ziemię Świętą zdobyli Turcy i zaczęli rozprawiać się z chrześcijanami, całkowicie uniemożliwiając pielgrzymki pątnicze, wyruszyła I wyprawa krzyżowa w 1096 r., która dotarła do Jerozolimy w 1099 r. Celem wyprawy było przywrócenie możliwości pielgrzymowania do Ziemi Świętej. W połowie XII w. ruszyła II wyprawa krzyżowa, w której wraz z Henrykiem Sandomierskim, synem Bolesława Krzywoustego, wziął udział Jaxa (Jaksa) herbu Gryf. Z tej wyprawy Jaxa sprowadza w 1163 r. zakonników z Zakonu Kanoników Stróżów Grobu Chrystusowego, zwanych później w Polsce "bożogrobcami" lub "miechowitami", którzy przywieźli ze sobą ziemię z Ziemi Świętej. Kiedy następnie Turcy na kilkaset lat wyparli chrześcijan z Ziemi Świętej, Miechów ze swoją dokładną repliką Grobu Pańskiego stał się celem pielgrzymek całej chrześcijańskiej Europy. Kościół w Miechowie, jako drugi na świecie, ma tytuł Bazyliki Mniejszej Grobu Bożego. Właściwym początkiem miasta Miechowa stało się sprowadzenie tu w 1163 roku zakonników – Stróżów Grobu Bożego zwanych bożogrobcami. Jaksa nadał im oprócz Miechowa wsie: Wielkozagórze i Komorów.

Bazylika Mniejsza Grobu Bożego w Miechowie przy dawnym klasztorze bożogrobców

Pierwszym kanonikiem był Marcin zw. Galus z pochodzenia Francuz, który wraz z kilkoma braćmi po uzyskaniu zgody krakowskiego biskupa Mateusza przystąpił do budowy pierwszego kościoła i klasztoru, poświęconego w 1170 roku przez biskupa krakowskiego Gedkę. Miechów jako osada przyklasztorna rozwijał się wraz z zakonem i prawa miejskie uzyskał w 1290 z nadania Przemysła II.

W 1457 r. urodził się w Miechowie jeden z najznamienitszych jego mieszkańców – Maciej Karpiga zwany później Maciejem Miechowitą – ksiądz, lekarz, astrolog, historyk i geograf, wielokrotny rektor Akademii Krakowskiej, autor słynnego Traktatu o dwóch sarmacjach.

W styczniu 1734 doszło do bitwy pod Miechowem, w której polskie siły pokonały oddział saksoński, w czasie wojny o sukcesję polską.

W 1819 r., na skutek kasaty zakonu bożogrobców w zaborze rosyjskim, Miechów opuścili ostatni zakonnicy na czele z proboszczem kościoła Grobu Bożego i ostatnim prepozytem zakonu (w jednej osobie) Tomaszem Nowiną-Nowińskim. Kasata zakonu zniosła zakaz osiedlania się w mieście Żydów. Po ich osieleniu się powstała Synagoga w Miechowie.

W czasie zaboru rosyjskiego w Miechowie, ze względu na bliskość granic Rosji, stacjonował kilkusetosobowy oddział żołnierzy rosyjskich.

Tragicznie zapisało się dla Miechowa powstanie styczniowe. 17 lutego 1863 r. oddziały powstańcze nieudolnie dowodzone przez Apolinarego Kurowskiego dokonały próby opanowania Miechowa. Klęska powstańców była całkowita – nielicznym udało się w rozsypce wycofać, a reszta poległa lub zginęła w męczarniach, gdyż rannych powstańców wrzucano do studni na rynku miasta. Miasto spotkały liczne represje i naturalnie pożar, którego rosyjscy żołdacy nie pozwalali gasić. Po pamiętnym dniu 17 lutego 1863 roku pozostało 40 ocalałych domów i 830 osób, czyli połowa dotychczasowej ludności.

Okres popowstaniowy to czas ożywionej działalności stowarzyszeń rolniczo-ziemiańskich oraz chłopskich. Pierwsze Towarzystwo Rolnicze powstało w 1898 r. z inicjatywy takich działaczy jak: Gabriel Godlewski, Stefan Kozłowski i Bogusław Kleszczyński. Powstała także pierwsza organizacja włościańska pod nazwą "Jutrzenka". W 1903 r. została zorganizowana wspaniała wystawa rolnicza. Okres poprzedzający wybuch I wojny światowej to czas pewnego ożywienia w rozwoju miasta – powstały zakłady usługowe i przemysłowe: destylarnia monopolowa przy ul. Wolbromskiej, kilka cegielni, skład maszyn rolniczych Górkiewicza, drukarnia St. Jeżewskiej, zakład ślusarski W. Budzińskiego, kilka dużych sklepów i składów.

W czasie zaboru rosyjskiego w centrum Miechowa, przy obecnym placu im. T. Kościuszki, powstała cerkiew prawosławna dla urzędników i żołnierzy rosyjskich. Po wycofaniu się Rosjan została ona rozebrana przez miejscową ludność. Na jej miejscu po II wojnie światowej wybudowano Pomnik Partyzantów Ziemi Miechowskiej.

Wybuch I wojny światowej spowodował wiele zmian w ziemi miechowskiej. Już na początku 1914 r. Rosjanie ogołocili przygraniczne tereny z wojsk, przegrupowując je do rdzennej Rosji tak, że wojska austriackie bez przeszkód wkroczyły na teren Miechowszczyzny.

8 sierpnia 1914 przez Miechów kierując się na Kielce przemaszerowała słynna Pierwsza Kompania Kadrowa organizowanych przez Józefa Piłsudskiego. Od momentu wkroczenia Austriaków do Miechowa rozpoczął się okres okupacji austriackiej trwający aż do listopada 1918 r. Miechowskie stało się siedzibą c. i k. Komendy Obwodowej. Obwodem Miechowskim kierował podpułkownik Franciszek Preveaux, a zastępcą jego był major Rudolf Weber.

Na początek 1919 roku przypadł okres organizowania władzy polskiej na terenie Miechowszczyzny. Wyniszczona przez zaborców ziemia miechowska skutki wojny usunęła dopiero w latach 1925-1926. Uruchomiono wtedy fabrykę narzędzi rolniczych, powstało kilka kaflarni. W Miechowie powstała działająca do dziś mleczarnia. W Charsznicy uruchomiono odlewnię żeliwa.

W 1934 r. przez Miechów została przeprowadzona linia kolejowa łącząca Kraków ze stacją w Tunelu – miasto uzyskało własny dworzec kolejowy. Pomimo tego chwilowego ożywienia nie powstały w Miechowie wielkie przedsiębiorstwa, gdyż powiat miechowski został przyporządkowany do województwa kieleckiego znajdującego się w tzw. Polsce B – zacofanej gospodarczo i kulturalnie.

II wojna światowa zaczęła się dla miechowian wielką ucieczką przed wojskami niemieckimi, które już 6 września wkroczyły do miasta. Z uwagi na wcześniejsze wycofanie się wojsk polskich, Miechów nie doznał żadnych zniszczeń. Zbombardowany został dworzec kolejowy w Charsznicy i tunel kolejowy na trasie do Kielc. Miechów znalazł się w Generalnym Gubernatorstwie w dystrykcie krakowskim. Na obwód miechowski ("Kreis Miechów") składały się część powiatu olkuskiego i powiatu pińczowskiego. Na tzw. roboty do centralnych Niemiec z terenu powiatu miechowskiego wywieziono 30 tys. ludzi, z czego 15% nie powróciło po wojnie.

Ze względu na ukształtowanie terenu Niemcy przygotowywali tereny w okolicy Miechowa do obrony, m.in. budując bunkry betonowe i ziemne, okopy, wycinając drzewa w dolinie Szreniawy. Zwiad Armii Czerwonej uzyskał informacje o tych działaniach, dlatego przeprowadzono uderzenia na północy i południu. 16 stycznia 1945 Miechów został zdobyty przez wojska Armii Czerwonej. Zagrożeni okrążeniem Niemcy wycofali się w popłochu, nie było poważniejszych walk i związanych z tym zniszczeń. Zorganizowany na nowo powiat miechowski został włączony w granice województwa krakowskiego. Większe miejscowości w powiecie to oprócz Miechowa: Proszowice, Słomniki i Książ Wielki. Granice powiatu sięgały w tym czasie aż do Wisły.

Herb powiatu miechowskiego

W 1955 r. decyzją administracyjną z powiatu miechowskiego wydzielono powiat proszowicki. W tym kształcie powiat istniał do 1975 r., kiedy został uchwalony dwustopniowy podział administracyjny kraju, a powiaty zniknęły z mapy Polski. Kard. Karol Wojtyła wielokrotnie odwiedzał Miechów, a jako Papież podniósł godność kościoła do rangi Bazyliki Mniejszej 10 kwietnia 1996. W 1999 r. nastąpiły ponowne zmiany organizacyjne w administracji państwowej. Wróciły powiaty, chociaż w innych granicach niż przed ich likwidacją w 1975 r. Miechów znowu stał się stolicą powiatu, ale o powierzchni mniejszej niż dawniej.

15 listopada 1999 Rada Powiatowa przyjęła symbole władzy samorządowej, to jest godło i flagę. Godłem powiatu został Gryf wraz z tarczą, na której widnieje symbol zakonu bożogrobców.

[edytuj] Zabytki

Kolegiata Grobu Bożego w Miechowie
dworek "Zacisze"

[edytuj] Pisarze związani z Miechowem

[edytuj] Szkoły

Lata powojenne to okres rozwoju szkolnictwa w Miechowie. Funkcjonują tu obecnie:

2 szkoły podstawowe (Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza oraz Szkoła Podstawowa nr 2 im. Marii Konopnickiej)
gimnazjum (nr 1 im. Macieja Miechowity)
liceum ogólnokształcące
liceum ekonomiczne
prywatne gimnazjum
zespół szkół zawodowych
zespół szkół mechanicznych
szkoła rolnicza
szkoła muzyczna stopnia podstawowego
Prywatna Wyższa Szkoła Ochrony Środowiska w Radomiu - Wydział Zamiejscowy
zamiejscowy tok studiów Uniwersytetu Ekonomicznego z Krakowa
2 szkoły języka obcego

[edytuj] Organizacje

W Miechowie działają organizacje, których zadaniem jest promocja i rozwój miasta i ziemi miechowskiej. Są nimi:

Fundacja Ziemi Miechowskiej
Miechowskie Towarzystwo 1163 Roku

Wieloletnią tradycją cieszy się działająca od 1902 r. orkiestra dęta, która od 1957 r. nosi nazwę "Sygnał".

W Miechowie działa klub sportowy "Pogoń" posiadający sekcję piłki nożnej i szachową. Od 1980 roku przy Liceum Ogólnokształcącym działa Zespół Pieśni i Tańca "Miechowiacy" kultywujący bogate tradycje Miechowszczyzny. W 1986 r. w średniowiecznych podziemiach klasztornych urządzono galerię sztuki, która przybrała nazwę galerii "U Jaksy". W tych oryginalnych pomieszczeniach wystawiane są dzieła znanych artystów plastyków. Miechowski Dom Kultury corocznie organizuje przeglądy zespołów kolędniczych, które na stałe wpisały się do kalendarza kulturalnego Miechowa.

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Pierwotna wersja tekstu z http://miechow.info/ – za zgodą autorów.

[edytuj] Bibliografia

Bożogrobcy w Polsce. Praca zbiorowa. Wyd. Miechowskie Towarzystwo 1163 roku, Instytut Wydawniczy PAX, Miechów - Warszawa 1999, ss. 272. ISBN 83-211-1261-7
Guzik J., Działacze i partyzanci ziemi miechowskiej 1939-1945. Wyd. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, Koło Gminne - Wawrzeńczyce 1983, ss. 92.
Szymański J., Miechów i Pińczów wraz z regionem. Wstępem i komentarzem opatrzyła Barbara Trelińska. Wyd. Muzeum Narodowe w Kielcach, Kielce 1983, ss. 240. Seria: Corpus inscriptionum Poloniae, t. 1. Województwo kieleckie. Pod red. Józefa Szymańskiego, z. 4.